Sprawozdanie Zarządu WTK za lata 2007 - 2010
(złożone na XIX Wielkopolskiej Konferencji Kulturalnej 21-22 maja
2010)
Wstęp
Niniejsze sprawozdanie obejmuje okres pomiędzy XVIII a XIX Wielkopolską Konferencją
Kulturalną. Podczas XVIII WKK 18 - 19 maja roku 2007 w Antoninie i Przygodzicach
powiat Ostrów Wlkp. odbyła się debata pod hasłem „Kultura a młodzież”, wyznaczono
główne kierunki działalności Wielkopolskiego Towarzystwa Kulturalnego na lata 2007
– 2010, dokonano wyboru jego nowych władz oraz wprowadzono zmiany w Statucie, w
nowy sposób określając cele Towarzystwa oraz sposoby ich realizacji.
Wypowiedzi wprowadzające do dyskusji wygłosili w Sali Pałacu Myśliwskiego w Antoninie:
Bożena Michalska (Pro Sinfonika), Marek Jekel (Kuratorium Oświaty), Piotr Landsberg,
(Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego), Aleksandra Marzec (Studenckie
Stowarzyszenie Aktywności Kulturalnej), Barbara Fibingier (Centrum Kultury i Sztuki
w Kaliszu). Uzupełnione licznymi głosami w dyskusji, kontynuowanej między innymi
na stronie internetowej WTK, zostały opublikowane na łamach „Przeglądu Wielkopolski”
nr 2/2007. i stały się podstawą prac, które Zarząd zapoczątkował w okresie sprawozdawczym
i których nie sposób zamknąć w jednej kadencji władz Towarzystwa.
Są to zadania długofalowe mające na celu diagnozę stanu i potrzeb w zakresie edukacji
kulturalnej oraz stworzenie regionalnego programu tej edukacji zakładającego koordynację
inicjatyw – ponad podziałami resortowymi i instytucjonalnymi.
Podobny charakter miały inne zalecenia zapisane w Uchwale programowej Konferencji:
współpraca z instytucjami kultury, szczególnie tymi, dla których organizatorem jest
Urząd Marszałkowski, kontakty z towarzystwami regionalnymi działającymi w Wielkopolsce
niezależnie od ich organizacyjnego powiązania z WTK, uwzględnianie w rocznych planach
rocznic ważnych wydarzeń historycznych, między innymi: 600-lecia bitwy pod Grunwaldem,
Powstania Wielkopolskiego, Sejmu Dzielnicowego, kontynuacji wydawania „Przeglądu
Wielkopolski”, prowadzenia przez Towarzystwo elektronicznych baz danych, popularyzowania
idei przekazywania części podatku na działalność Towarzystwa, utrzymywania stałego
kontaktu z mediami.
Towarzyszyły im postulaty: powołania Rady Pożytku Publicznego Województwa Wielkopolskiego
oraz zmian w Ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie.
Zarząd WTK zrealizował zadania zawarte w Uchwale XVIII WKK w stopniu zadowalającym
a także podjął inicjatywy nowe – zgodnie ze zmieniającymi się potrzebami oraz uwarunkowaniami.
Zarząd WTK
W okresie sprawozdawczym Zarząd WTK działał w następującym składzie: Stanisław Słopień
(prezes), Jan Poprawa (wiceprezes), Przemysław Maćkowiak (wiceprezes), Leszek Praczyk
(skarbnik), Danuta Kawalerska (sekretarz), Anna Dzieja, Aleksandra Kowalska, Janina
Małgorzata Halec, Bożena Michalska, Zbigniew Nowak.
Z powodu długotrwałej choroby w pracach Zarządu nie uczestniczył od stycznia 2009
roku wiceprezes Jan Poprawa, który zmarł 24 października 2009 roku.
Na każde posiedzenie był zapraszany Przewodniczący Komisji Rewizyjnej oraz Przewodniczący
Rady WTK. W związku z podejmowaną na posiedzeniach tematyką gośćmi Zarządu byli
między innymi: Bożenna Urbańska – prezes Średzkiego Towarzystwa Kulturalnego, Izabela
Hermanowska – prezes Poznańskiego Stowarzyszenie Pracy Twórczej oraz Monika Gogal
– studentka ASP w Poznaniu, reprezentująca organizatorów festiwalu kultury studenckiej
ARTenalia 2009. Prace Zarządu koncentrowały się wokół działań
Towarzystwa w roku poprzednim oraz zadań podejmowanych w roku bieżącym, w tym między
innymi projektów: Rok Eugeniusza Paukszty, Dni Wielkopolski 2009, X Sejmik Regionalistów
Wielkopolskich, Nagroda Główna WTK za rok 2009, patronat WTK nad Festiwalem Kultury
Studenckiej ARTenalia 2009.
Ośrodek Regionalizmu Wielkopolskiego
Prowadzony był przy wsparciu Centrum Kultury Zamek w Poznaniu, które udostępniało
na ten cel lokal. Gromadził czasopisma, książki i dokumentację działalności regionalnych
stowarzyszeń kultury w Wielkopolsce. Zajmował się kolportażem „Przeglądu Wielkopolski”.
Korzystał z pracy wolontariuszy, wśród których na szczególne podziękowanie zasługuje
Sławomir Maćkowiak, bezinteresownie pełniący dyżury w biurze WTK (wtorki, środy
i piątki) a także prowadzący księgowość. Pani Małgorzata Batura uporządkowała, w
ramach wolontariatu, archiwum oraz bibliotekę podręczną.
Sejmiki Wielkopolskich Wielkopolskich
Sejmiki Wielkopolskich Regionalistów to spotkania przedstawicieli regionalnych stowarzyszeń
kultury Wielkopolski odbywające się w latach, na które nie przypada Wielkopolska
Konferencja Kulturalna. Ich celem jest przede wszystkim integracja środowiska liderów
ruchu regionalnego, wymiana doświadczeń oraz inicjowanie projektów wspólnych, o
zasięgu ogólno regionalnym. W okresie sprawozdawczym odbyły się Sejmiki w Gostyniu
(24 maja roku 2008) oraz w Środzie Wielkopolskiej (6 czerwca 2009). Tematyka
zgromadzenia w Gostyniu dotyczyła zagadnienia "Życiorysy Wielkopolan. Badanie.
Promocja. Edukacja" . Wprowadzeniem do dyskusji były wykłady profesorów UAM:
Witolda Molika oraz Krzysztofa Makowskiego. Spotkanie średzkie, zatytułowane "Podróż
regionalistów po swojszczyźnie" było okazją do zapoznania się z zabytkami ziemi
średzkiej oraz inicjatywami służącymi kultywowaniu tradycji. Uczestnicy odwiedzili
średzką kolegiatę, XII-wieczny romański kościół oraz położony nieopodal Rezerwat
Archeologiczny w Gieczu a także barokowy dwór szlachecki w Koszutach.
Dni Wielkopolski
Dni Wielkopolski to nazwa zbiorcza projektów mających na celu kreowanie obrazu Wielkopolski
jako regionu kultury. Wielkopolskie Towarzystwo Kulturalne koordynuje inicjatywy
zainteresowanych samorządów, szkół, instytucji kultury i organizacji pozarządowych.
Realizuje także projekty własne zwracające uwagę opinii publicznej na wybrane aspekty
życia społeczno-kulturalnego Wielkopolski, w tym organizuje zgromadzenie obywatelskie
w kolejną rocznicę Polskiego Sejmu Dzielnicowego. Zapowiedzi przedsięwzięć realizowanych
w ramach Dni Wielkopolski są publikowane w serwisie internetowym WTK. Hasłem wiodącym
Dni Wielkopolski w roku 2007 było „Wielkopolska obywatelska” a głównym wydarzeniem
- I Wielkopolskie Forum Organizacji Pozarządowych prowadzących działalność w sferze
kultury. Organizatorem tego przedsięwzięcia był Departament Kultury Urzędu Marszałkowskiego
Województwa Wielkopolskiego we współpracy z Wielkopolskim Towarzystwem Kulturalnym.
Celem Forum była wymiana informacji, poglądów i doświadczeń z zakresu współpracy
pomiędzy administracją publiczną a działającymi w sferze kultury organizacjami III
sektora, wzajemne poznanie się a także wybór przedstawicieli organizacji pozarządowych
do grona osób, uczestniczących w ocenie ofert, zgłaszanych w ramach otwartych konkursów
na zadania z zakresu kultury. W pierwszej części Forum odbyły się dyskusje panelowe
dotyczące różnych aspektów współpracy organizacji pozarządowych z władzami samorządowymi
prowadzone w trzech blokach tematycznych (1. regionalizm i historia; 2. muzyka;
3. plastyka, fotografia, film, teatr). W ramach tychże bloków tematycznych dokonano
wyboru przedstawicieli organizacji pozarządowych do opiniowania ofert składanych
do Urzędu Marszałkowskiego. Wybrani zostali odpowiednio: Jarosław Jankowski, Stowarzyszenie
Wiatraki Wielkopolski oraz Jan Wesołowski, Towarzystwo Miłośników Gniezna (1); Krzysztof
Wodniczak, Stowarzyszenie Muzyczne "Brzmienia", PTAAK oraz Elżbieta Karolak,
Stowarzyszenie im. Feliksa Nowowiejskiego (2); Liliana Helwich, Stowarzyszenie "Bliżej
siebie i natury" oraz Waldemar Idzikowski, Związek Polskich Artystów Plastyków
(3). W roku 2008 Dni Wielkopolski zdominowane zostały przez 90. rocznicę
Powstania Wielkopolskiego i poprzedzających je obrad Polskiego Sejmu Dzielnicowego
w Poznaniu. WTK było między innymi organizatorem dwóch konkursów dla młodzieży:
na prezentacje multimedialne „Wielkopolska 1918” oraz na biogramy delegatów na PSD.
Zainteresowanie przerosło oczekiwania organizatorów a zwieńczeniem trwających cały
rok prac był pokaz nagrodzonych opracowań podczas konferencji "Udział młodzieży
i skautów w Powstaniu Wielkopolskim. Kształtowanie postaw patriotycznych w oparciu
o pracę z patronami.” (Poznań 6 grudnia 2008). „Wilno w kulturze Wielkopolski” to
hasło Dni Wielkopolski w roku 2009. Nawiązywało ono do faktu wystosowania
przez obradujący 3-5 grudnia 1918 roku w Poznaniu Polski Sejm Dzielnicowy telegramu
do Miasta Wilna, "Roku Eugeniusza Paukszty" oraz 20-lecia działalności
Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej w Poznaniu. 5 grudnia 2009. WTK
zorganizowało, wespół z Instytutem Wielkopolskim UAM oraz Towarzystwem Miłośników
Wilna i Ziemi Wileńskiej Oddział w Poznaniu konferencję popularnonaukową "Wilno
w kulturze Wielkopolski". Konferencja odbyła się w Sali im. Lubrańskiego UAM.
Referaty i komunikaty wygłosili: prof. dr hab. Marceli Kosman, dr Karolina Ruta,
dr Marta Wrześniewska-Pietrzak, Alicja Chwieduk, Tadeusz Szantruczek. Barbara Napieralska,
Anna Niedziela, Małgorzata Jagielska, Krystyna Liminowicz przygotowały prezentację
multimedialną "Wilno i Wielkopolska w twórczości Napoleona Ordy" a Ryszard
Liminowicz podzielił się refleksjami "Moje spojrzenie na Wilno – Europejską
Stolicę Kultury". Również 5 grudnia w Auli Nova Akademii Muzycznej im. I. J.
Paderewskiego w Poznaniu odbył się koncert "Sudenci Akademii Muzycznej dla
Wilnian".
Nagroda Główna
Celem Nagrody Głównej Wielkopolskiego Towarzystwa Kulturalnego jest promowanie osób
i instytucji zasłużonych dla kultury Wielkopolski. Przyznawane przez WTK wyróżnienia
mają charakter honorowy i kierują uwagę opinii publicznej na osoby przyczyniające
się do kreowania wizerunku Wielkopolski jako regionu kultury oraz łączące sprawne
działanie z bezinteresownością. Formą wyróżnienia są Dyplomy Honorowe (nominacje)
oraz dyplom i statuetka Pegaz Wielkopolski (Nagroda Główna). Nominacje oraz Nagrodę
Główną przyznaje Zarząd WTK. Kandydatów mogą zgłaszać członkowie Wielkopolskiego
Towarzystwa Kulturalnego, regionalne stowarzyszenia kultury oraz instytucje samorządowe
a także wszyscy zainteresowani.
Nominowani do Nagrody Głównej WTK za rok 2007: Tadeusz Krokos - prezes
Stowarzyszenia Edukacji Kulturalnej Dzieci i Młodzieży „Schola Cantorum - Laureat
Nagrody za rok 2007. Roman Kabat , Towarzystwo Miłośników Ziemi Chodzieskiej. Dr
Zdzisław Kościański – Nowy Tomyśl, historyk autor licznych książek i artykułów dotyczących
Powstania Wielkopolskiego. Muzeum Regionalne w Ostrzeszowie im. Władysława Golusa
Hubert Stanisław Pałęcki – wiceprezes Towarzystwa Miłośników Kalisza. Zygmunt Rola
– Poznań -autor książek i artykułów o regionie wielkopolskim. Dr inż. Stanisław
Sroka – Pępowo, Grabonóg, założyciel i prezes Stowarzyszenia im. Bł. Edmunda Bojanowskiego,
twórca Muzeum im. Bł. Edmunda Bojanowskiego. Krystyna Sumisławska – wieloletni prezes
Towarzystwa Miłośników Ziemi Kępińskiej. Ewa Szpunt - była dyrektor Miejskiej Biblioteki
Publicznej w Pleszewie. Zespół Folklorystyczny „Szamotuły” – Szamotuły.
Nominowani do Nagrody Głównej WTK za rok 2008: Kazimierz Kasperkiewicz -
prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Miasta Koła nad Wartą - Laureat Nagrody za rok
2008. Janina Małgorzata Halec - dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Stanisława
Grochowiaka w Lesznie. Michał Kruszona - historyk, dyrektor Muzeum Zamek Górków
w Szamotułach. Marian Lorenz - członek Towarzystwa Miłośników Ziemi Kępińskiej oraz
Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Anna Rogalanka - honorowy obywatel Ostrowa
Wlkp. Leonard Rosadziński, Poznań – twórca muzeum sztuki introligatorskiej. Czesław
Leon Skonka z Gdańska - wiceprezes Zarządu Głównego Stowarzyszenia. Józef Zdunek
- działacz PTTK oraz Towarzystwa Miłośników i Badaczy Ziemi Krotoszyńskiej Muzeum
Zamek Opalińskich w Sierakowie. Towarzystwo Miłośników Przygodzic.
Nominowani do Nagrody Głównej WTK za rok 2009: Tomasz Tomkowiak – na wniosek
Towarzystwa Miłośników Gniezna. Waldemar L. Janiszewski – na wniosek Stowarzyszenia
Miłośników Tradycji „Mazurka Dąbrowskiego” Margonin Maria Zychla – na wniosek Towarzystwa
Miłośników Ziemi Chodzieskiej. Zespół Folklorystyczny Szamotuły – na wniosek Towarzystwa
Kultury Ziemi Szamotulskiej. Dr Zdzisław Kościański – na wniosek Zarządu Głównego
Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919. Halina Grabowska – na wniosek
Stowarzyszenia Przyjaciół Miasta Koła n/Wartą. Wiktor Łopata – na wniosek Towarzystwa
Przyjaciół Ziemi Ostrzeszowskiej. Ryszard Liminowicz – na wniosek Leszka Praczyka,
skarbnika WTK. Nagrodę Główną WTK za rok 2009 otrzymał Zespół Folklorystyczny Szamotuły.
Współpraca WTK z regionalnymi stowarzyszeniami kultury Wielkopolski
W bazie danych dostępnej poprzez serwis internetowy WTK podawano informacje
o 114 regionalnych stowarzyszeniach kultury w województwie wielkopolskim. Propozycje
programowe WTK były kierowane do wybieranych każdorazowo przez Zarząd WTK około
50 – 80 stowarzyszeń oraz ogłaszane na stronie internetowej Towarzystwa. W okresie
sprawozdawczym informacje o własnej działalności lub zaproszenia na swoje imprezy
przysłały do WTK stowarzyszenia: Gostyńskie Towarzystwo Kulturalne, Komitet Odbudowy
Zamku Królewskiego w Poznaniu, Leszczyńskie Towarzystwo Kulturalne, Leszczyńskie
Stowarzyszenie Twórców Kultury, Stowarzyszenie Historyków Sztuki Oddział w Poznaniu
Stowarzyszenie Miłośników Muzyki Świętogórskiej im. Józefa Zeidlera Stowarzyszenie
Miłośników Tradycji "Mazurka Dąbrowskiego" Oddział Chodzieski Stowarzyszenie
Multi Art w Kaliszu Stowarzyszenie Muzyczne Brzmienia w Poznaniu Stowarzyszenie
Ostrowian w Poznaniu Śmigielskie Towarzystwo Kulturalne Średzkie Towarzystwo Kulturalne
Towarzystwo Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918/1919 Towarzystwo Historyczno-Kulturalne
„Arsonium” w Wieruszowie Towarzystwo im. Feliksa Nowowiejskiego w Poznaniu Towarzystwo
im. Hipolita Cegielskiego w Poznaniu Towarzystwo Miłośników Kalisza Towarzystwo
Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej Oddział w Poznaniu Towarzystwo Miłośników Ziemi
Śremskiej Towarzystwo Miłośników Ziemi Wronieckiej Towarzystwo Miłośników Lubonia
Sekcja Historyczna Towarzystwo Miłośników Ziemi Gołanieckiej Towarzystwo Przyjaciół
Sołacza Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Ostrzeszowskiej Klub w Poznaniu Towarzystwo
Ziemi Pałuckiej w Wągrowcu Wielkopolskie Towarzystwo Przyjaciół Książki Wrzesińskie
Towarzystwo Kulturalne Zespół Pieśni i Tańca "Przygodzice". 14 kwietnia
roku 2009 Wielkopolskie Towarzystwo Kulturalne zorganizowało w Poznaniu Wielkopolskie
Spotkanie Regionalistów w Poznaniu. Było to otwarte posiedzenie Rady WTK, którego
uczestnicy wysłuchali sprawozdania z działalności WTK w roku poprzednim oraz wymieniali
informacje o wybranych przedsięwzięciach realizowanych przez poszczególne stowarzyszenia.
Przegląd Wielkopolski
W okresie sprawozdawczym wydano dwanaście numerów kwartalnika, przy zachowaniu
przeciętnego nakładu 500 egz. Przegląd Wielkopolski podążał tematycznie za inicjatywami
regionalnych stowarzyszeń kultury, był miejscem wymiany doświadczeń i nowatorskiej
myśli, stanowił źródło inspiracji członków i sympatyków ruchu regionalnych stowarzyszeń
kultury w Wielkopolsce. Równolegle funkcjonował Internetowy Przegląd Wielkopolski
(iPW) – portal Wielkopolskiego Towarzystwa Kulturalnego. Informował o zawartości
kolejnych numerów Przeglądu Wielkopolski oraz dostarczał aktualnych informacji między
innymi o imprezach regionalnych stowarzyszeń kultury a także nowościach wydawniczych
przysyłanych do WTK. Stanowił uzupełnienie kwartalnika wydawanego na papierze zamieszczając
relacje oraz recenzje związane z bieżącymi wydarzeniami.
Wielkopolskie Wici
Wielkopolskie Towarzystwo Kulturalne prowadziło na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego
Województwa Wielkopolskiego portal internetowy Wielkopolskie Wici (http://wielkopolskiewici.pl)
zawierający informacje do i o organizacjach pozarządowych.
Ruch Stowarzyszeń Regionalnych RP
Wielkopolskie Towarzystwo należało, podobnie jak 21 innych regionalnych stowarzyszeń
kultury Wielkopolski, do związku stowarzyszeń Ruch Stowarzyszeń Regionalnych RP.
WTK było reprezentowane w Radzie Krajowej Ruchu przez Tadeusza Krokosa (członek
prezydium RK) i Stanisława Słopienia (członek RK). W okresie sprawozdawczym Ruch
zorganizował między innymi V Ogólnopolski Zjazd Nauczycieli Regionalistów (Sopot
8 - 10 listopada 2007) oraz dniach 4 – 9 czerwca 2008 konferencję krajową liderów
stowarzyszeń upowszechniających sztukę (Teresin k. Sochaczewa). Na zlecenie Rady
Krajowej WTK prowadziło (bezinteresownie) internetowy serwis informacyjny Ruchu
(http://ruch.ngo24.pl).
Inne projekty i wydarzenia
Prezes WTK uczestniczył w powołanej przez Prezydenta Miasta Poznania Radzie
Programowej projektu Poznań Europejską Stolicą Kultury. Był tam jedną z trzech osób
reprezentujących w tym gremium organizacje pozarządowe. W okresie sprawozdawczym
odbyły się dwa zebrania plenarne Rady.
19 września 2009 w Poznaniu odsłonięty został Pomnik Hipolita Cegielskiego, co stanowiło
uwieńczenie wieloletnich starań Towarzystwa im. Hipolita Cegielskiego. Znaczna liczba
stowarzyszeń regionalnych (oraz ich członków indywidualnie) uczestniczyła w gromadzeniu
środków na ten cel a Prezes WTK należał do Społecznego Komitetu Budowy.
W tym samym dniu na poznańskim placu Wolności odbył się I Poznański Dzień Organizacji
Pozarządowych, który wydatnie ukazach potencjał tych organizacji działających w
różnych dziedzinach życia, w tym kultury.
WTK było reprezentowane przez prezesa Towarzystwa w radzie naukowej centrum Uniwersyteckiego
„Instytut Wielkopolski (dyrektor prof. Witold Molik, przewodniczący Rady – prof.
Tadeusz Styjakiewicz. Instytut Wielkopolski wspólnie z Wydziałem Biologii UAM zaprosił
regionalistów na całodzienna prezentację "Wydział Biologii dla Wielkopolski"
(27 listopada).
W okresie sprawozdawczym obchodziły swoje jubileusze między innymi stowarzyszenia:
Leszczyńskie Towarzystwo Kulturalne (40-lecie), Towarzystwo Miłośników Ziemi Wronieckiej
(35-lecie), Śmigielskie Towarzystwo Kulturalne (25-lecie), Towarzystwo Pamięci Powstania
Wielkopolskiego (20-lecie) i Chodzieski Oddział Powiatowy Stowarzyszenia Miłośników
Tradycji "Mazurka Dąbrowskiego" (20-lecie).
Był to też okres pożegnań wielu osób zasłużonych dla regionalizmu wielkopolskiego.
Zmarli między innymi: Profesor Ryszard Marciniak - wieloletni dyrektor Biblioteki
Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, od roku 1977 członek redakcji "Przeglądu
Wielkopolski"; Profesor Wacław Wilczyński – ekonomista, który między innymi
uzasadniał potrzebę autonomii społeczno-gospodarczej Wielkopolski, przyjacielem
Przeglądu Wielkopolski, Stanisław Nowak - współzałożyciel i wieloletni prezes Towarzystwa
Przyjaciół Ziemi Komornickiej; Romuald Krygier - historyk, wieloletni prezes Towarzystwa
Kultury Ziemi Szamotulskiej, Józef Świątkiewicz - bibliofil i regionalista kościański.
24 października 2009 roku zmarł Jan Poprawa (ur. 1951). Był pedagogiem, historykiem,
regionalistą i społecznikiem, wieloletnim prezesem Gostyńskiego Towarzystwa Kulturalnego.
Od maja roku 2007 również wiceprezesem Wielkopolskiego Towarzystwa Kulturalnego.
Poznań, 2010-03-10. Zarząd Wielkopolskiego Towarzystwa Kulturalnego w Poznaniu
Poznań, 2010-03-10. Zarząd Wielkopolskiego Towarzystwa Kulturalnego w Poznaniu