VI Kongres RTK Kongresy RTK

VI Kongres Regionalnych Towarzystw Kultury odbył się 24 - 26 września 1998 roku  w Radomiu. Obradował pod hasłem "Tożsamość narodowa na przełomie wieków". Jego organizatorem była Rada Krajowa Regionalnych Towarzystw Kultury. Sekretariat Kongresu prowadziło Radomskie Towarzystwo Naukowe a Krajowy Ośrodek Dokumentacji Regionalnych Towarzystw Kultury w Ciechanowie oraz Dolnośląskie Towarzystwo Społeczno - Kulturalne we Wrocławiu przygotowały liczne wydawnictwa poprzedzające oraz towarzyszące Kongresowi.

W Kongresie uczestniczyło około 300 delegatów wybranych podczas wojewódzkich sejmików kultury oraz kilkudziesięciu gości (wśród nich między innymi: wicemarszałek Senatu Donald Tusk oraz minister kultury i sztuki Joanna Wnuk - Nazarowa).

Obrady poprzedziła msza św. w katedrze odprawiona pod przewodnictwem biskupa Edwarda Materskiego.

Podczas obrad plenarnych wygłoszono następujące referaty:

W drugim dniu obrad odbyły się obrady w zespołach problemowych:

W wymienionych wyżej miejscowościach odbyły się również spotkania z przedstawicielami towarzystw regionalnych województwa radomskiego. Uczestnicy Kongresu mieli ponadto możliwość zapoznania się z życiem kulturalnym tego województwa podczas wielu imprez towarzyszących. W kuluarach obrad zaprezentowano wystawę wydawnictw regionalnych towarzystw kultury z całego kraju.

Podczas Kongresu ogłoszono skład Rady Krajowej Regionalnych Towarzystw Kultury na lata 1998 - 2002. Jej członkowie zostali wybrani podczas sejmików wojewódzkich poprzedzających Kongres.

Na zakończenie obrad Kongres przyjął uchwałę programową.

 

UCHWAŁA
VI KONGRESU REGIONALNYCH TOWARZYSTW KULTURY

Delegaci na VI Kongres Regionalnych Towarzystw Kultury, obradujący w dniach 24 - 26 września 1998 roku w Radomiu, reprezentujący około 1 300 regionalnych towarzystw kultury przedstawiają władzom państwowym i samorządowym oraz całemu społeczeństwu polskiemu najważniejsze założenia programowe i dezyderaty, służące polskiej racji stanu, wartościom ogólnonarodowym i regionalnym.

W sytuacji, gdy Polska uczestniczy już bezpośrednio w radykalnej reformie podziału terytorialnego i w procesach integracji europejskiej, potwierdza się szczególna ranga stowarzyszeń regionalnych w naszym państwie. Do naszych podstawowych zadań należy bowiem aktywne uczestniczenie w życiu publicznym i współtworzenie transformacji systemowo-ustrojowej, niosącej nie tylko szanse, ale i liczne zagrożenia zwłaszcza dla tożsamości narodowej i kultury polskiej, naszej tradycji i dziedzictwa.

Wynikają stąd ważne i konkretne zadania dla ruchów regionalnych, określone w dalszych częściach Uchwały.

I. Podstawy ideowe współczesnego regionalizmu polskiego.

  1. Uczestnicy Kongresu, wyrażając zadowolenie z uchwalenia Karty Regionalizmu Polskiego na poprzednim V Kongresie Regionalnych Towarzystw Kultury, jednocześnie podtrzymują działania na rzecz nadania Karcie rangi dokumentu państwowego.

  2. Ważne jest podkreślenie i wdrażanie tych zasad Karty, które wskazują na konieczność stałego konsultowania się ze społeczeństwem w sprawach samorządności terytorialnej, a także w kreowaniu nowej regionalizacji.

  3. Przykładamy wagę do stałego wzbogacania kultury polskiej poprzez wartości lokalno-regionalne, tradycje ludowe, twórczość nieprofesjonalistów. Niezbędne jest także otwarcie się na inne kultury, przy równoczesnym zachowaniu cech integralności narodu polskiego.

  4. W procesie integracji europejskiej konieczne jest respektowanie zasad polskiej racji stanu, wartości narodowych i utrzymania unitarnego charakteru państwa, bowiem niezbędne jest przeciwdziałanie groźbie rozkładu tożsamości narodowej i utraty naszej suwerenności państwowej.

  5. Wyrażamy troskę oto, aby państwo polskie miało cechy państwa etycznego, w którym wyraźnie rozgraniczone jest ZŁO i DOBRO, na fundamencie wartości chrześcijańskich.

  6. Uznajemy za wysoce pożądane budowanie w państwie etycznym upodmiotowionego społeczeństwa obywatelskiego, obejmującego każdego obywatela III RP, bez względu na przynależność społeczną, wyznanie i narodowość.

  7. Istnieje potrzeba coraz bardziej ścisłego współdziałania towarzystw regionalnych z samorządem terytorialnym. Szczególnie jest to ważne w dziedzinie kultury i podstawowej aktywności społecznej, obejmującej nade wszystko wychowanie patriotyczne oraz ochronę wartości narodowych i regionalnych. Istnieje potrzeba podniesienia wiedzy o regionalizmie w poszczególnych szczeblach samorządu terytorialnego oraz wykorzystania wiedzy i doświadczenia działaczy regionalnych..

II. Edukacja narodowa i regionalna.

  1. Samorządy terytorialne, placówki szkolne, organizacje młodzieżowe, środki masowego przekazu, wspólnoty parafialne i inne zbiorowości społeczne powinny położyć nacisk na wychowanie patriotyczne. Jednocześnie niezbędne jest wychowanie obywatelskie, służące rozwojowi państwa polskiego, które nakłada na wszystkich obywateli równorzędne prawa i obowiązki oraz powinno zapewnić równy start życiowy.

  2. Edukacja narodowa wymaga ochrony symboli narodu polskiego, kultywowania tradycji, kultury języka polskiego, doceniania roli kulturotwórczej gwar polskich, propagowania twórczości oraz kształtowania postaw społecznych, respektujących wartości narodowe i przywiązanie do ziemi ojczystej. W życiu odczuwamy postępującą degradację wartości narodowych, ustępujących wobec mgliście pojętej tożsamości europejskiej. Sprawy kultury polskiej muszą wejść na listę priorytetów państwa i samorządu terytorialnego.

  3. Wychowanie dla narodu musi być wzmocnione edukacją regionalną, uznającą "małą ojczyznę" za korzenie "dużej ojczyzny". Z tym wiąże się postulat ochrony polskiej ziemi przed nieograniczonym jej pozbywaniem się na rzecz obcokrajowców.

  4. Z uznaniem przyjęliśmy proponowany przez Radę Krajową RTK program pt. "Dziedzictwo kulturowe w regionie", przygotowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, przy współpracy Ministerstwa Kultury i Sztuki w 1995 roku. Sytuacja ta wymaga znacznego zaangażowania się w te sprawy nauczycieli, zwłaszcza działających w towarzystwach regionalnych i zwołania II Krajowego Spotkania Nauczycieli Regionalistów jeszcze w bieżącym stuleciu.

  5. Opowiadamy się za wprowadzeniem w szerszym zakresie edukacji regionalnej na wyższych uczelniach oraz w programach kształcenia i doskonalenia nauczycieli.

  6. Naszym obowiązkiem obywatelskim jest pielęgnowanie dziedzictwa kulturowego oraz wspieranie tożsamości narodowej i regionalnej Polaków poza granicami III Rzeczypospolitej Polskiej. Powinniśmy równocześnie stwarzać warunki dla rozwoju kultury mniejszości narodowych w naszym państwie.

III. Lokalno-regionalna polityka kulturalna.

  1. Polityka kulturalna zarówno w skali globalnej jak i lokalno-regionalnej jest niezbędna dla zachowania polskiej kultury i tożsamości Polaków. Występujące zagrożenia dla współczesnej kultury polskiej wynikają nie tylko z ograniczonych nakładów finansowych ze strony podstawowych podmiotów polityki kulturalnej, tj. państwa i samorządu terytorialnego ale i z niedoceniania roli kultury narodowej i regionalnej, w opinii publicznej, zwłaszcza w mass-mediach.

  2. Polityka kulturalna powinna wspierać się w regionach na różnych podmiotach, które mogą okazać się skutecznym mecenasem, jak m. in. organizacje społeczne, korporacje gospodarcze, struktury kościelne, osoby prywatne.

  3. Niezbędne są korzystne regulacje prawno-finansowe, dotyczące działalności towarzystw regionalnych:

  1. reaktywowanie Funduszu Rozwoju Kultury,

  2. rozważenie możliwości powołania odpowiedniej Fundacji,

  3. zapewnienie stałej możliwości odpisów podatkowych od wszelkich darowizn przekazywanych na cele związane ze wspieraniem działalności społecznej,

  4. zapewnienie przez władze samorządowe i państwowe możliwości udzielania znaczących ulg m. in. w opłatach za wynajem lokali na działalność statutową towarzystw oraz wprowadzenie zasady bezpłatnego udostępniania pomieszczeń w placówkach kultury i oświaty,

  5. przywrócenie nagrody Ministra Kultury i Sztuki "Za wyróżniające się dokonania w regionalnych towarzystwach kultury", jako formy promowania nowych inicjatyw i pomysłów,

  6. ustanowienie odznaki "Pro publico bono" im. Aleksandra Patkowskiego.

  1. Doceniając rolę licznych gazet i czasopism o zasięgu lokalnym i regionalnym, ponownie postulujemy utworzenie czasopisma (np. miesięcznika lub dwumiesięcznika), poświęconego sprawom ruchu regionalnego w kraju i za granicą, obejmującego zarówno zagadnienia teoretyczne, jak i omówienie doświadczeń praktycznych. Proponujemy, by ono oraz inne czasopisma o zasięgu regionalnym znalazły się na liście czasopism dotowanych przez Ministerstwo Kultury i Sztuki.

  2. Kongres domaga się stałych programów w radiu i telewizji, których treści byłyby przygotowywane przy współpracy Rady Krajowej RTK.

  3. Kongres oczekuje, że w sprawach kreowania nowej polityki kulturalnej, zwłaszcza w wymiarze lokalno-regionalnym, czynniki rządowe, parlamentarne oraz władze samorządowe będą zasięgały opinii reprezentacji ruchu regionalnego w Polsce.

IV. Przyszłość regionalizmu polskiego w perspektywie XXI wieku.

  1. Naród polski stanie w najbliższych latach przed wielkim, technologicznym i społecznym, wyzwaniem epoki, angażując się w procesy integracji europejskiej. Pociągnie to za sobą także konsekwencje dla regionalizmu, ukształtowanego przez nową sytuacje historyczną.

  2. Kongres uznaje, że integracja europejska powinna oprzeć się przede wszystkim na zasadach wspólnoty duchowo-kulturowej, gdyż interes ekonomiczny i polityczny jest nie wystarczającym łącznikiem.

  3. Regionalizm polski ma do spełnienia doniosłą rolę jako czynnik wzmacniający spoistość narodu poprzez kultywowanie i wspieranie wartości interesów w skali lokalno-regionalnej. Ważne i odpowiedzialne zadania przed towarzystwami regionalnymi powstają zwłaszcza w strefach współpracy przygranicznej, gdzie niezbędna jest szczególna dbałość o nasze interesy państwowe i narodowe.

  4. Nasze wartości narodowe i regionalne będą kultywowane i rozwijane przez młode pokolenia Polaków, których trzeba zachęcić nie tylko do kształcenia się i uczciwej pracy zawodowej, ale i do działań społecznych dla dobra ogółu.

  5. Jako busolę działania ruchu regionalnego na dalszą przyszłość Kongres przyjmuje następujące stwierdzenie zawarte w Karcie Regionalizmu Polskiego: "Losy historyczne sprawiły, że od wieków najwyższą wartością Polaków jest ojczyzna. Wszelkie nasze działania winny jej służyć. Określając zasady regionalizmu polskiego jesteśmy pomni tego, że dobrem nadrzędnym dla nas wszystkich jest Polska."

V. Postanowienia końcowe.

  1. Kongres aprobuje dotychczasową działalność Rady Krajowej RTK i podkreśla znaczącą rolę Krajowego Ośrodka Dokumentacji Regionalnych Towarzystw Kultury w Ciechanowie. Na wyróżnienie zasługują m. in. inicjatywy wydawnicze, seminaria i konferencje.

  2. Kongres przyjmuje Sprawozdanie i tezy zawarte w Referacie Programowym, wygłoszonym przez przewodniczącego Rady Krajowej RTK.

  3. Kongres wyraża szczególne podziękowanie Ministerstwu Kultury i Sztuki oraz wszystkim patronom i sponsorom Rady Krajowej RTK i terenowych towarzystw lokalnych i regionalnych, a zwłaszcza władzom wojewódzkim i gminnym, czynnikom samorządowym oraz innym instytucjom i osobom prywatnym.

  4. Kongres zobowiązuje Radę Krajową RTK do rozpatrzenia i opracowania wszystkich wniosków i postulatów zgłoszonych w czasie obrad plenarnych i w zespołach, celem przedłożenia odnośnym władzom państwowym i samorządowym. Materiały te stanowią załącznik do niniejszej Uchwały.

  5. Kongres wzywa do udziału w wyborach samorządowych i parlamentarnych i głosowania na kandydatów o uznanych autorytetach moralnych, wykazujących postawy patriotyczne, doświadczenie w pracy społecznej oraz chęć działania na rzecz swojej społeczności.

  6. Następny VII Kongres RTK odbędzie się w roku 2002.

  7. Treść niniejszej Uchwały winna być rozpowszechniona w środowiskach lokalnych i regionalnych oraz w środkach masowego przekazu.

Radom, 26 września 1998 roku

DELEGACI NA KONGRES Z WIELKOPOLSKI

(wyróżniono nazwiska członków Rady Krajowej RTK)

Imię

  

Nazwisko

  

Stowarzyszenie

  

Województwo
Edmund   Bachliński   Towarzystwo Miłośników Międzyborza   Kaliskie
Kazimierz   Balcer   Towarzystwo Miłośników Dobrzycy   Kaliskie
Maria Teresa   Bochan   Towarzystwo Miłośników Miasta Piły   Pilskie
Jadwiga   Czarna   Towarzystwo Miłośników Ziemi Kościańskiej   Leszczyńskie
Bogdan   Czerwiński   Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Komornickiej   Poznańskie
Urszula   Ćwirlej   Towarzystwo Kultury Ziemi Szamotulskiej   Poznańskie
Marian   Jarecki   Słupeckie Towarzystwo Kulturalne   Konińskie
Roman   Józefiak   Leszczyńskie Stowarzyszenie Twórców Kultury w Lesznie   Leszczyńskie
Iwona   Kałużna   Bractwo Ziemi Zagórowskiej   Konińskie
Janusz   Kędzierewicz   Towarzystwo Miłośników Grabowa nad Prosną   Kaliskie
Alojzy   Konior   Leszczyńskie Towarzystwo Kulturalne   Leszczyńskie
Krzysztof   Krowicki   Towarzystwo Przyjaciół Rogoźna   Pilskie
Adam   Kusz   Towarzystwo Miłośników Ziemi Gołanieckiej   Pilskie
Czesław   Matyjak   Towarzystwo Miłośników Stawiszyna   Kaliskie
Józef Stanisław   Mujta   Kolskie Towarzystwo Kulturalne   Konińskie
Stanisław   Nawrocki   Towarzystwo Miłośników Miasta Poznania   Poznańskie
Michał   Pietrowski   Towarzystwo Miłośników Koźmina Wielkopolskiego   Kaliskie
Jan   Poprawa   Gostyńskie Towarzystwo Kulturalne   Leszczyńskie
Antoni   Przybylski   Towarzystwo Miłośników Lubonia   Poznańskie
Jerzy   Przygoda   Towarzystwo Kulturalne w Kobylej Górze   Kaliskie
Zbigniew   Skorupka   Piaskowskie Towarzystwo Kulturalne   Leszczyńskie
Stanisław   Słopień   Wielkopolskie Towarzystwo Kulturalne   Poznańskie
Lech   Stefaniak   Towarzystwo Przyjaciół Konina   Konińskie
Bolesław   Święciochowski   Wrzesińskie Towarzystwo Kulturalne   Poznańskie
Bogdan   Tomczak   Towarzystwo Miłośników Ziemi Wronieckiej   Pilskie
Bożenna   Urbańska   Średzkie Towarzystwo Kulturalne   Poznańskie
Krzysztof   Walczak   Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk   Kaliskie
Jan   Wesołowski   Towarzystwo Miłośników Gniezna   Poznańskie