VII Kongres Regionalnych Towarzystw Kultury odbył się 20 - 21 września 2002 roku w Gorzowie Wlkp. Zgromadził 197 reprezentantów regionalnych stowarzyszeń kultury oraz prawie 50 gości honorowych. Obradował pod zaczerpniętym z dzieł Stanisława Staszica hasłem "Być narodowi pożytecznym". Jego organizatorem była Rada Krajowa Regionalnych Towarzystw Kultury wspomagana przez Komitet Organizacyjny z udziałem przedstawicieli władz Województwa Lubuskiego oraz gorzowskich instytucji kulturalnych i naukowych. Sekretariat Kongresu mieścił się w Bibliotece Głównej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Gorzowie Wlkp. 

Prezydium VII Kongresu: niewidoczny na zdjęciu - Stanisław Krzywicki, od lewej - Roman Gawroniak, Anna Makowska-Cieleń, Stanisław Słopień, Anatol J. Omelaniuk, Aleksander Kociszewski, 

Obrady poprzedziła Msza św. w intencji regionalistów polskich sprawowana w Katedrze Gorzowskiej pod przewodnictwem bp. Edwarda Dajczaka.

Zebranych w Teatrze im. Juliusza Osterwy uczestników Kongresu powitali: wojewoda lubuski Andrzej J. Korski oraz prezydent Gorzowa Wlkp.Tadeusz Jędrzejczak. Podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury Maciej Klimczak przedstawił w imieniu ministra kultury Waldemara Dąbrowskiego, patrona kongresu, założenia polityki kulturalnej państwa, w tym kwestie dotyczące roli ruchu regionalnych stowarzyszeń kultury. Przewodniczący Rady Krajowej Regionalnych Towarzystw Kultury Anatol J. Omelaniuk wygłosił przemówienie Ruch stowarzyszeń regionalnych w XXI wieku koncentrując się na kwestiach roli tych stowarzyszeń w państwie oraz społeczeństwie obywatelskim.

Liczna grupa działaczy (96 osób) została wyróżniona odznakami Zasłużony Działacz Kultury (wręczył je wiceminister kultury Maciej Klimczak), Medalami Komisji Edukacji Narodowej (wręczała je w imieniu minister Krystyny Łybackiej p. Ewa Repsch) oraz ustanowionymi przez Radę Krajową RTK Medalami im. Aleksandra Patkowskiego.

Prof. dr hab. Andrzej Tyszka (Uniwersytet Warszawski) wygłosił referat Kształtowanie ducha i postawy polskości w początkach XXI w. Janusz Dreczka odczytał referat  prof. dr hab. Andrzeja Sicińskiego (Polska Akademia Nauk) Rola stowarzyszeń regionalnych w budowaniu społeczeństwa obywatelskiego.

W dyskusji plenarnej wypowiedzało się 36 osób.

Wieczorem odbył sie koncert zorganizowany we współpracy z fundacją "Serce na dłoni" z udziałem między innymi Zespołu Tańca Ludowego "Gorzowiacy", Dziecięcego Zespołu Tańca Ludowego "Mali Gorzowiacy" a także zespołu „Busiaki”. Wystąpił również Cygański Teatr Muzyczny TERNO pod dyrekcją Edwarda Dębickiego. Podczas mszy św. i otwarcia Kongresu wystąpiła Gorzowska Orkiestra Dęta w Gorzowie Wlkp.

W drugim dniu obrady toczyły się najpierw w zespołach problemowych:
Europejskie dziedzictwo kulturowe w działalności stowarzyszeń regionalnych w aspekcie integracji z Unią Europejską (Witnica, wprowadzenie: dr Piotr Petrykowski, UMK w Toruniu), Rola stowarzyszeń regionalnych w patriotycznej i kulturalnej edukacji młodzieży (Strzelce Krajeńskie, wprowadzenie: prof. Stanisław Gawlik, Uniwersytet Opolski) Współdziałanie stowarzyszeń regionalnych z samorządem (Gorzów Wlkp, wprowadzenie: mgr Zygfryd Rekosz, Mazowieckie Towarzystwo Kultury), Towarzystwa regionalne miejscem budowania więzi społecznych (Sulęcin, wprowadzenie: prof. Urszula Kaczmarek, UAM w Poznaniu -  w zastępstwie referowała ...), Towarzystwa regionalne ośrodkiem inspiracji kulturalnej. Rola mediów lokalnych (Drezdenko, wprowadzenie:prof. Stefan Bednarek, Uniwersytet Wrocławski), Zadania towarzystw regionalnych w pielęgnowaniu kultury ludowej (Ochla k. Zielonej Góry, wprowadzenie: prof. Zygmunt Kłodnicki), Troska o zachowanie wartości kultury narodowej i tożsamości narodu powinnością towarzystw regionalnych (Międzyrzecz, wprowadzenie: dr Andrzej Toczewski, Muzeum Ziemi Lubuskiej).

Po południu uczestnicy Kongresu powrócili do Teatru  im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wlkp. Relacje oraz wnioski z obrad w zespołach problemowych złożyli: dr Piotr Petrykowski, prof. Stanisław Gawlik, Roman Gawroniak, prof. Sławomir Partycki, prof. Stefan Bednarek, prof. Zygmunt Kłodnicki, dr Aleksander Kociszewski. Kontynuowano dyskusję plenarną.

Kongres przyjął następujące dokumenty: List do Ojca św. Jana Pawła II, Deklaracja w sprawie kultury narodowej, Posłanie do samorządów wszystkich szczebli, Stanowisko wobec procesów integracji europejskiej, List do Marszałka Sejmu RP z prośbą o przyśpieszenie uchwalenia ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, Uchwała w sprawie powierzenia misji pełnienia funkcji krajowego reprezentanta stowarzyszeń regionalnych Ruchowi Stowarzyszeń Regionalnych RP, Apel do stowarzyszeń w Polsce o poparcie inicjatywy tworzenia we Wrocławiu Domu Pojednania Narodów im. św. Edyty Stein.

Kongresowi towarzyszyły wystawy: czasopism wydawanych przez regionalne stowarzyszenia kultury w Polsce (Teatr im. Juliusza Osterwy), wystawa "Wokół Staszica w Pile" ze zbiorów Muzeum Stanisława Staszica w Pile oraz Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Pile oraz wystawa fotograficzna Tomasza Tomaszewskiego „Cyganie: inni ludzie i tacy jak my”.

W trakcie Kongresu odbyła się konferencja prasowa, w której uczestniczyło 22 dziennikarzy.

W godzinach wieczornych 21 września w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wlk. podbyło się walne zgromadzenie  Ruchu Stowarzyszeń Regionalnych RP. Powstanie tej organizacji zainicjowała grupa założycielska reprezentująca piętnaście stowarzyszeń regionalnych z całego kraju, która 23 maja roku 2002 na zebraniu w Warszawie uchwaliła Statut i powołała Komitet Założycielski. Ruch skupia obecnie już ponad 80 stowarzyszeń z całego kraju. Wybrano władze Ruchu na czele z przewodniczącym Janem Anatolem Omelaniukiem. Ich pierwszymi czynnościami będą: dokonanie sądowej rejestracji tego związku stowarzyszeń, opracowanie programu Ruchu a także opracowanie projektu Instytutu Regionalizmu Polskiego.

Aneks - Oficjalne sprawozdanie z obrad VII Kongresu Regionalnych Towarzystw Kultury

Pełną dokumentację VII Kongresu RTK zawiera książka Być narodowi pożytecznym pod red. Anatola Jana Omelaniuka, Gorzów Wlkp. - Wrocław 2002, Wydawnictwo i Drukarnia DTSK Silesia